Prof. Dr. RUŞEN Y. KELEŞ’İN DİSİPLİNLERARASI BAZI ÇALIŞMALARI

Mehmet TUNÇER
DoГ§. Dr., Ећehir ve BГ¶lge YР“Сksek PlancД±sД± (ODTГњ),
Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilim Doktoru (AÜ-SBF)

“PROF. DR. RUŞEN Y. KELEŞ’İN DİSİPLİNLERARASI BAZI ÇALIŞMALARI”, “KENTBİLİME ADANAN BİR YAŞAM”, 2007, CİLT 1, Ed. MENGİ, A., İMGE Kitapevi, S.273 – 284'de yayınlanmıştır.

Bu Г§alД±Еџma, “toplumbilim”, “şehircilik”, “kamu yГ¶netimi ve siyaset bilimi”, “çevre” gibi Г§ok disiplinli konularda , Р“Сlkenin en Р“Сretken bilim adamlarД±ndan biri olan Prof. Dr. RuЕџen Keleş’in, bazД± bilimsel Г§alД±ЕџmalarД±nД± anarak, yapmД±Еџ olduДџu bilimsel katkД±larД±n bir bГ¶lР“СmР“СnР“С hatД±rlatmayД± hedeflemektedir.
BazД± eserlerin kД±sa tanД±tД±mД± yapД±lan bu Г§alД±ЕџmanД±n bir baЕџlangД±Г§ olduДџu ve bР“СyР“Сk eksiklikler taЕџД±dД±ДџД± da muhakkaktД±r. Bilimsel bir deДџerlendirme yapma iddiasД± da bulunmamaktadД±r.

I. ЕћEHД°R VE BГ–LGE PLANLAMASI BAKIMINDAN ЕћEHД°RLEЕћME HAREKETLERД° KД°TABI (1961)
Kent planlamasД±, ileriye dГ¶nР“Сk, dengeli, adaletli ve fД±rsat eЕџitliДџini saДџlamanД±n somutlaЕџabileceДџi bir alandД±r. BР“СtР“Сn sosyal, ekonomik, kР“СltР“Сrel Г§abalar, adД± kГ¶y, ya da Еџehir olan yerlerde gГ¶rР“СlР“Сr. Д°nsanlarД±n toplu yaЕџadД±ДџД± her yer planlamanД±n kapsamД±na girmektedir.
Kentbilim Kavramı: Kent plancılığı, ulusal bir yerleşme ve kalkınma planı çerçevesi içinde, bilimsel yöntemlere göre yapılan araştırmalara dayanarak plan, program ve projelerin hazırlanmasını ve bu amaçla girişilecek çabaların gerçekleştirilmesini de kapsayan bir sanat ve bir çalışma alanıdır.
Siyasal Bilgiler FakР“Сltesinde Ећehircilik Dersi 1938-1939 Г¶Дџretim yД±lД±ndan bu yana okutulmaktadД±r. Bu dersin ilk sorumluluДџunu yР“Сklenen Ernst ReuterРІР‚в„ўin “KomР“Сn Bilgisi (ЕћehirciliДџe GiriЕџ)” adlД± yapД±sД± 1940РІР‚в„ўda yayД±nlanmД±ЕџtД±r. 1946РІР‚в„ўda Ernst ReuterРІР‚в„ўin AlmanyaРІР‚в„ўya dГ¶nmesinden sonra, Ећehircilik Dersini, o zaman doГ§ent olan Fehmi Yavuz okutmaya baЕџladД±. Fehmi YavuzРІР‚в„ўun “Şehircilik Ders Kitabı” 1953РІР‚в„ўde yayД±nlandД±. Bunu, 1962РІР‚в„ўde, “Şehircilik” kitabД± izledi.
RuЕџen KeleЕџ; 1961 РІР‚?de Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi, Ећehircilik AsistanД± iken, Ећehircilik EnstitР“СsР“С YayД±nlarД±ndan 8.si olarak “Şehir ve BГ¶lge PlanlamasД± BakД±mД±ndan ЕћehirleЕџme Hareketleri” baЕџlД±ДџД± ile yayД±nladД±.
Fehmi Yavuz bu kitabД±n Г¶nsГ¶zР“Сnde ;
“Şehircilik, bir bakД±ma, ЕџehirleЕџme hareketlerinin uluslarД±n karЕџД±sД±na Г§Д±kardД±ДџД± problemleri incelemek ve halletmekle uДџraЕџД±r. Memleketimiz, batД± Р“Сlkelerdeki ЕџehirleЕџmeyi, yaklaЕџД±k olarak yР“Сz elli yД±l gecikme ile kovalamaya Г§alД±ЕџД±yor. BatД±lД± Р“Сlkeler, ЕџehirleЕџmeleri sД±rasД±nda iЕџledikleri hatalarД±, yirminci yР“СzyД±l baЕџlarД±ndan itibaren dР“Сzeltmenin yollarД±nД± aramaДџa koyulmuЕџlar ve bu alanda baЕџarД±lД± sonuГ§lar da elde etmiЕџlerdir.
….Biz Г§ok dikkatli hareket etmek, baЕџkalarД±nД±n tecrР“Сbelerinden ders almak suretiyle hatalarД± dР“Сzeltmeye ve tamircilik devresini yok edemesek bile, mР“СmkР“Сn olduДџu kadar kД±saltmaya mecburuz. Г‡ГСnkР“С imkanlarД±mД±z sД±nД±rlД±dД±r; eДџitim, saДџlД±k, tarД±m, ulaЕџtД±rma ve sair bР“СtР“Сn sahalarda yapД±lacak pek Г§ok iЕџimiz vardД±r.
Dr. RuЕџen Keleş’in eseri, ЕџehirciliДџimizin doДџru anlaЕџД±lmasД±na yardД±m edecek sistemli bir Г§alД±ЕџmadД±r...” diyerek kitabД±n Г¶ncР“С rolР“СnР“С vurgulamaktadД±r.
SunuЕџ yazД±sД±nda ise; “….ЕћehirleЕџme hareketlerini Ећehir PlanlamasД± yГ¶nР“Сnden ele alan ne genel, ne de monografi mahiyetinde etР“Сd ve araЕџtД±rmalar yurdumuzda yoktur. Her iki boЕџluДџun doldurulmasД±na yardД±m edecek Г§alД±ЕџmalarД±n teЕџvik edilmesi gerektiДџi pek tabiidir. Bu etР“Сd bu konudaki boЕџluДџu doldurmak iddiasД±nda deДџil; bir Г¶n-adД±m olmak, ЕџehirleЕџme hareketlerinin Еџehir planlamasД±yla ilgili bazД± problemlerini ortaya koymak dileДџindedir.” diyerek kitabД±n amacД±nД± ortaya koymuЕџtur .
Kitapta; ЕџehirleЕџme hakkД±nda kavramsal aГ§Д±klamalar, ЕџehirleЕџme hareketlerinin niteliДџi ve nedenleri inceleme konusu yapД±lmД±ЕџtД±r. Ећehirlerin fiziki geliЕџimi bakД±mД±ndan ЕџehirleЕџme hareketlerinin ne gibi etkilerde bulunduДџu araЕџtД±rД±lmД±Еџ, ЕџehirleЕџme sorunlarД± ile yerel, bГ¶lgesel ve yurt Г¶lГ§ГСsР“Сnde uДџraЕџmanД±n yГ¶ntem ve araГ§larД± incelenmiЕџtir.
Yurdumuzda ЕџehirleЕџme hareketleri incelenerek, bР“СyР“Сk Еџehirlerimizde göç ve yoДџunlaЕџmadan doДџan Г§eЕџitli sorunlarД±n Г¶nlenmesini veya hafifletilmesini saДџlayacak “milli bir siyasetin” araЕџtД±rД±lmasД± hedeflenmiЕџtir. Bu yapД±t ile Р“Сlkemizde “Şehir ve BГ¶lge Planlaması” ve “KentleЕџme Politikası” temellerinin atД±ldД±ДџД± sГ¶ylenmelidir.

II. ЕћEHД°RCД°LД°K SORUNLAR-UYGULAMA VE POLД°TД°KA KД°TABI (1962-1978)
Bu Г¶nemli baЕџvuru kitabД±nda, Prof. Fehmi Yavuz, Prof. Dr. RuЕџen KeleЕџ, DoГ§. Dr. Cevat Geray, Р“Сzerlerine aldД±klarД± bГ¶lР“Сmleri hazД±rlamД±ЕџlardД±r. KitabД±n “Sunuş” kД±smД±nda; bu Р“СrР“СnР“Сn ortaya Г§Д±kmasД±nД±n, bР“СyР“Сk Г¶lГ§ГСde Р“СГ§ yazarД±n aynД± “KР“СrsГєde bulunmasД±na baДџlanmД±ЕџtД±r .
Kitabın dikkat çeken özelliği, öncekilerden çok hacimli olmasıdır. Sayfa olarak 1962’de yayınlanan ŞEHİRCİLİK kitabının iki katını aşması, bu durumu açıkça göstermektedir.
Bunun nedeni şöyle açıklanmaktadır: “…eserin, ders kitabı olmaktan çok ötede geniş bir okuyucu kitlesinin gereksinimlerini gözeterek yazılmış olmasıdır. Öte yandan konut, arsa, bölge planlaması ve şehir planlaması ayrı birer kitap konusu olacak genişliktedir. Bu kitaba eskilerinde olmayan, Çevre Sorunları da eklenmiş bulunuyor.”
Д°lk kez 1973 yД±lД± ortalarД±nda yayД±mlanan “ŞEHД°RCД°LД°K” adlД± bu yapД±t, hem baЕџta Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi olmak Р“Сzere, Г§eЕџitli Г¶Дџretim kurumlarД±nda ders kitabД± olarak yararlanД±lmД±ЕџtД±r.
YapД±tД±n Г¶n sГ¶zР“Сnde “..ЕћehirciliДџin de, kent yaЕџamД± gibi hД±zlД± bir deДџiЕџme iГ§inde olduДџundan bahisle, “Şehircilik Bilim Dalı” na her gР“Сn yeni terimler, kavramlar, araГ§lar kazandД±rД±ldД±ДџД±, gerek bunlarД±, gerekse son birkaГ§ yД±l iГ§inde Р“Сlkemizdeki yeni gereksinmeleri yanД±tlamak iГ§in giriЕџilen kurumsal ve yasal deДџiЕџiklikleri de okuyucuya yansД±tmak isteДџi” nden bahsedilmektedir.
GР“Сncel geliЕџmeler Д±ЕџД±ДџД±nda; kitaba dГ¶rt yeni bГ¶lР“Сm eklenmiЕџtir.
Bunlar:
1. Г‡eЕџitli ekonomik sistemlerin kent ve kentleЕџme konularД±ndaki yaklaЕџД±mlarД±,
2. KentleЕџme ve Г§evre sorunlarД± ile ilgili uluslar arasД± Г§alД±Еџmalar,
3. Toplum yaЕџamД±nД± etkileyen yД±kД±m (afet) olaylarД±nД±n incelenmesi,
4. KД±yД±larД±n korunmasД±, kullanД±lmasД± ve geliЕџtirilmesi.
konularД±na ayrД±lmД±Еџ bГ¶lР“Сmlerdir. 1060 sayfalД±k hacmi ile kitap, yayД±nlandД±ДџД± gР“Сnden bu yana kaynak kitap niteliДџini koruyan bir baЕџvuru yapД±tД±dД±r.
İkinci basının sunuş yazısında: “ yasalardaki değişiklikler ile, yeni kaynakların ışığında yapılan içerikle ilgili yenilemeler dışında, dilinde arılaştırmaya ayrı bir özen gösterilmiş olmasıdır” denilmektedir.
“AmacД±mД±z, bir yandan TР“Сrk dilindeki Г¶zleЕџtirme akД±mД±na yardД±mcД± olmak, Г¶te yandan da genГ§ kuЕџaklarД±n konuЕџmayД± yeДџledikleri dilin gerisinde kalmamaktД±r. Bu ereДџi, ancak bir Г¶lГ§ГСde yerine getirebildiДџimizi sanД±yoruz. Г‡ГСnkР“С Р“СГ§ ayrД± yazarД±n yazdД±klarД±nda dil birliДџi saДџlamanД±n gР“СГ§lР“СР”СџР“С ortadadД±r.”
Burada RuЕџen KeleЕџ hocamД±zД±n, Г¶z TР“СrkГ§e kelime ve deyimler ile doДџru cР“Сmle yapД±sД±nД± kullanma Г¶zeni bir kez daha ortaya Г§Д±kmaktadД±r.
Gene kitabД±n SUNUЕћ yazД±sД±nda; “ГСГ§ yazar, kendi aralarД±nda uyum saДџlamak iГ§in ellerinden geleni yapmД±ЕџlardД±r. YararlanД±lan kaynaklar, dipnotlarla gГ¶sterilmek yerine, her bГ¶lР“СmР“Сn sonuna bunlarД±n bir listesi konmuЕџtur. Dil ve deyimler aГ§Д±sД±ndan belli Г¶lГ§ГСde uyumun saДџlanmasД±na Г§alД±ЕџД±lmД±ЕџtД±r. KonularД±n birbirini tamamlayД±cД± nitelikte olmalarД± nedeni ile, kimi tekrarlardan sakД±nmanД±n gerГ§ekleЕџmediДџini belirtmek isteriz. Г–rneДџin, taЕџД±nmaz mallar Р“Сzerine konan sД±nД±rlamalar; hem topraktan yararlanmayД±, hem de arsa politikasД±nД± ilgilendiriyor. Konut ve gecekondu sorunu da arsa ile birlikte ele alД±nmД±ЕџtД±r. Г‡evre SorunlarД± iГ§in de aynД± Еџey sГ¶ylenebilir. Tekrarlardan sakД±nmadaki baЕџarД±sД±zlД±ДџД±n nedeni, bir Г¶lГ§ГСde konularД±n bu niteliДџinden doДџmaktadД±r” denilerek bilimsel bir olgunluk gГ¶stermiЕџlerdir.
YazarlarД±n daha Г¶nce yaptД±klarД± kitap, broЕџГСr, makale biГ§imindeki yayД±nlarД±ndan geniЕџ Г¶lГ§ГСde yararlandД±klarД± belirtilmektedir. Nitekim, “YazarД±na GГ¶re BГ¶lР“Сmler” aГ§Д±klamasД±nda Prof. Dr. RuЕџen Keleş’in hazД±rladД±ДџД± bГ¶lР“Сmlere bakД±ldД±ДџД±nda, bu gР“Сne kadarki birikiminin yoДџunlaЕџtД±ДџД± konular olduДџunu gГ¶rmek olasД±dД±r.
Bu eserde RuЕџen KeleЕџ tarafД±ndan hazД±rlanan bГ¶lР“Сmler aЕџaДџД±dadД±r:
BГ–LГњM I. KentleЕџme SР“Сreci (S.19-46)
BÖLÜM IV. Bölge Planlaması ve Bölge Kalkınması (S.95-189)
BГ–LГњM VI. FarklД± Ekonomik Sistemlerde Kent, KentleЕџme ve Kent PlanlamasД± (S.473-490)
BГ–LГњM VII. KentleЕџme ve Г‡evre SorunlarД± KarЕџД±sД±nda Uluslar arasД± KuruluЕџlar (S.491-498)
BГ–LГњM XI. Konut SorunlarД± ve PolitikasД± (S.587-721)
BÖLÜM XII. Kent ve Bölge Planlaması Eğitimi (S.723-736)
Ећehircilik kitabД±, yayД±nlandД±ДџД± yД±ldan itibaren Orta DoДџu Teknik Гњniversitesi, Ећehir ve BГ¶lge Planlama BГ¶lР“СmР“СРІР‚в„ўnde eДџitimde temel kaynaklardan biri olarak kullanД±lmД±ЕџtД±r. Benim de; ODTГњ Ећehir ve BГ¶lge Planlama eДџitimi alД±rken (1975-1980), en Г¶nemli baЕџvuru kitaplarД±mdan biriydi.

III. ESKİ ANKARA’DA BİR ŞEHİR TİPOLOJİSİ KİTABI (1971)
“BaЕџka Р“Сlkelerde olduДџu gibi, TР“СrkiyeРІР‚в„ўde de “Şehircilik” kavramД±nД±n, son yД±llarda Г¶nemli deДџiЕџmelere uДџradД±ДџД±na tanД±k olduk. ЕћehirciliДџi, bir beldenin sД±nД±rlarД± iГ§inde yer alan imar faaliyetlerini dР“Сzenleyen, teknik ve estetik yГ¶nleri aДџД±r basan bir imar plancД±lД±ДџД± eyleminden ibaret sayan geleneksel gГ¶rР“СЕџ, yerini yavaЕџ yavaЕџ, sosyal ve iktisadi konularД±n Г¶n plana geГ§tiДџi yeni bir anlayД±Еџa bД±rakmД±Еџ bulunuyor .
Teknik incelemelerin, sosyal, iktisadi ve siyasal nitelikteki araştırmalarla tamamlanması ihtiyacı, bu kavram değişikliğinin uygulama alanında doğurduğu önemli sonuçlardan biridir. Bir çoklarınca geç kabul edilmiş olmakla beraber, cetvelsiz, pergelsiz ve gönyesiz şehircilere rastlamak, artık yadırganmıyor.
TР“СrkiyeРІР‚в„ўde Еџehirlerin geliЕџmesini planlamakla gГ¶revli kurumlar, Г¶zellikle son on yД±ldan beri, Еџehir planlamasД±nД±n kalkД±nma ile baДџlantД±larД±nД± aydД±nlatan araЕџtД±rmalarla sosyal ve iktisadi konulara yakД±nlaЕџmak zorunluluДџunu duydular. Sosyal bilim dallarД±nda yetiЕџmiЕџ Еџehirciler iГ§in, bu geliЕџme, bazД± katkД±lar yapmaya olanak saДџlamД±ЕџtД±r.”
1971 yД±lД±nda yayД±nlanan “Eski AnkaraРІР‚в„ўda Bir Ећehir Tipolojisi” baЕџlД±klД± eserin Г–nsГ¶zРІР‚в„ўР“С RuЕџen KELEŞ’in bu dГ¶nemdeki “Şehircilik” yaklaЕџД±mlarД±na bakД±ЕџД±nД± vurgulamasД± bakД±mД±ndan Г¶nem taЕџД±maktadД±r.
“Ankara kalesi yГ¶resindeki eski, tarihsel semtlerin tipolojisi iГ§indeki yerini belirlemeyi amaГ§layan bu monografi, Г§ok Г¶nemli pratik ihtiyaГ§larД± cevaplandД±rmak iddiasД±nda olmayan kР“СГ§ГСk bir denemedir. PlancД±lar iГ§in yararlД± olsun dР“СЕџГСncesiyle de hazД±rlanmД±Еџ deДџildir. Ama, incelemenin, Ankara Еџehri iГ§in giriЕџilmiЕџ planlama eylemlerinde, az da olsa yararlД± olma ЕџansД± bulunabilir.”
BГ¶yle mР“СtevazД± bir yaklaЕџД±ma karЕџД±n, bu yapД±t, 1980РІР‚в„ўlerin baЕџД±nda Ankara Belediyesinde Г§alД±ЕџД±rken, Ankara geleneksel kent merkezi Р“Сzerine hazД±rladД±ДџД±m yР“Сksek lisans Г§alД±ЕџmasД±nda, Ulus Tarihi Kent MerkeziРІР‚в„ўnin korunmasД±na yГ¶nelik koruma planlarД± ve yarД±ЕџmalarД±nД± hazД±rlarken kullandД±ДџД±mД±z baЕџvuru kitaplarД±ndan biri olmuЕџtu.
“Monografinin asД±l Г¶nemli olan yanД±; varlД±ДџД± silinmeye yР“Сz tutmuЕџ olan bir Еџehir kesiminin bugР“СnkР“С sosyal ve iktisadi yapД±sД±nД±n belli baЕџlД± Г¶zelliklerini saptamak, deДџiЕџme sР“Сreci iГ§indeki yerini belirtmek ve gecekondu bГ¶lgeleriyle aralarД±ndaki benzerlik ve farklД±lД±klarД± aydД±nlatmaya Г§alД±ЕџmaktД±r “.
Kitaba yД±llar sonra dГ¶nР“Сp baktД±ДџД±mda altД±nД± kД±rmД±zД± ile Г§izdiДџim bazД± cР“Сmleleri buraya almaya karar verdim: (BunlarД±n hemen hepsi zaman iГ§inde doДџrulanmД±Еџ saptama ve bulgulardД±r. )
“…Eski AnkaraРІР‚в„ўnД±n, baЕџkent AnkaraРІР‚в„ўnД±n bР“СyР“Сme etkileri altД±nda ne biГ§im aldД±ДџД±nД± araЕџtД±rmaДџa, eski Еџehrin kaybolmaДџa yР“Сz tutmuЕџ olan bazД± Г¶zelliklerini saptamaДџa ve baЕџkentle olan iliЕџkilerini gГ¶zden geГ§irmeДџe Г§alД±ЕџacaДџД±z” .
“Böyle bir incelemeyi yapmakla Eski Ankara’yı ilerde ele alacak olanlara bir hareket noktası göstermiş ve karşılaştırma yapmak fırsatı vermiş olacağız”.
“….TР“Сrk ЕџehirciliДџine ve genellikle Еџehir bilimlerine teorik katkД±lar yapmak isteyenlere Г¶rnek olay niteliДџinde malzeme saДџlanmasД± da bu araЕџtД±rmanД±n yan amaГ§larД±ndandД±r. ……eski AnkaraРІР‚в„ўnД±n sorunlarД± ile ilgili olarak varД±lacak sonuГ§lardan, plancД±larД±n ve yГ¶neticilerin alabilecekleri dersler bulunabileceДџini de hatД±rda tutmalД±yД±z.”
” denilebilir ki, protokol alanД± dД±ЕџД±nda, Г¶nР“СmР“Сzde 10-15 yД±l iГ§inde, Eski AnkaraРІР‚в„ўdaki yapД±larД±n tamamД±, yerlerini yeni yapД±lara bД±rakmД±Еџ olacaktД±r.” (S.15)
“……denilebilir ki; Eski, Ankara, fiziki Г§evre Г¶zellikleri ve yapД±larД±yla bir feodal Еџehre benzeyen gГ¶rР“СnР“Сm sunmaktadД±r. Dar ve dР“Сzensiz sokaklar, Г§oДџu iki katlД±, ahЕџap, pancurlu ve avlulu evler, oldukГ§a yР“Сksek bir nР“Сfus yoДџunluДџu ve Еџehir hizmetlerinin dР“СЕџГСk kalitede oluЕџu Еџehrin bu kesimini karakterize eden baЕџlД±ca Г¶zellikler arasД±ndadД±r.”(S.23)
“…..Eski AnkaraРІР‚в„ўdan sГ¶z etmek mР“СmkР“Сn olmakla beraber, “Eski Ankaralı” dan bahsetmek kolay deДџildir…” (S.48)
“….modern iktisadi faaliyetlere Ulus ve Anafartalar’da rastlandığı halde, ilkel ve feodal olanlar, daha çok Kale’ye yakın olan semtlerde yoğunlaşmışlardır.” (S.95)
YapД±tД±n III. BГ¶lР“СmР“СРІР‚в„ўnde; “Eski AnkaraРІР‚в„ўda Bir Toplumsal Alan Analizi Denemesi” ile, yerleЕџme birimleri, ya da Еџehrin bГ¶lР“Сmleri iГ§in deДџiЕџkenlerin yansД±ttД±ДџД± varsayД±lan bilgilerin ayrД± ayrД± endekslenerek birbirine benzer mahallelerin birleЕџtirilmesi ile “toplumsal alan” adД± verilen, gГ¶rsel olarak homojen tipler elde edilmiЕџtir. Ећehirsel bР“СyР“Сme teorileri ile Eski Ankara aГ§Д±klanmД±Еџ, daha sonralarД± en Г§ok yararlandД±ДџД±m “Eski AnkaraРІР‚в„ўnД±n Planlama Sorunları” bГ¶lР“СmР“Сnde ise JansenРІР‚в„ўden bu yana Eski AnkaraРІР‚в„ўyД± etkileyen dР“СЕџГСnce ve uygulamalar aГ§Д±klanmД±ЕџtД±r.
RuЕџen hocamД±z; “Bir koruma politikasД± saptamaya yarayacak Г§alД±Еџmalara TР“СrkiyeРІР‚в„ўde Г§ok kД±sa bir zamandan beri baЕџlanmД±Еџ bulunuyor” (S.166) diyerek daha uzun yД±llar sР“Сrecek ve gР“СnР“СmР“Сzde hala Г§abalarД± sР“СrdР“СrР“Сlmekte olan Eski AnkaraРІР‚в„ўnД±n korunmasД± Г§abalarД±na bence Г¶nemli bir katkД± oluЕџturmuЕџtur.

IV. SOSYAL BД°LД°MLERDE ARAЕћTIRMA METODLARI KД°TABI (1973)
Sosyal bilimlerde yГ¶ntem (metod) Р“Сzerine Р“Сlkemizde yazД±lmД±Еџ, ya da yabancД± dillerden Г§evrilmiЕџ kitaplarД±n sayД±sД± oldukГ§a sД±nД±rlД±dД±r. Г–zellikle onbeЕџ yД±ldan beri, Р“Сniversitelerimizde ve bazД± araЕџtД±rma kurumlarД±mД±zda ciddi bilimsel sosyal araЕџtД±rmalar yapД±ldД±ДџД±, bunlarД±n Р“СrР“Сnlerinin yayД±nlandД±ДџД± gГ¶rР“Сlmektedir. Bu, ilerde, bu alanda yetiЕџmek isteyenler iГ§in, umut verici bir geliЕџmedir.
“Sosyal Bilimlerde AraЕџtД±rma Metodları” adlД± bu kitap, 1964 yД±lД±nda ilk yayД±nlanД±ЕџД±ndan kД±sa bir sР“Сre sonra tР“СkenmiЕџtir. “…Son on yД±l iГ§inde, bu konu, Р“Сniversite ve yР“Сksek okullarД±mД±zdan bir Г§oДџunun ders programlarД± arasД±na konduДџu gibi; kamusal ve Г¶zel birГ§ok kuruluЕџlar da, araЕџtД±rma Г§alД±ЕџmalarД±nda gГ¶rev alan mensuplarД±nД±n bu bilgileri edinmiЕџ olmasД±na Г¶nem verdiler.”(1973)
“Konunun yeniliДџi sebebiyle, kitapta geГ§en birГ§ok teknik terimlerin dilimize yerleЕџmiЕџ karЕџД±lД±klarД± yoktur. Bu durumun doДџurduДџu gР“СГ§lР“Сk yanД±nda, bilimsel bir eseri deДџiЕџik bir kР“СltР“Сrden olan insanlarД±n anlayacaДџД± bir dile aynen aktarmanД±n zorluДџu da hatД±rda tutulursa, Г§evirene yГ¶neltilmesi pek tabii olan eleЕџtirmeler belki bir dereceye kadar sД±nД±rlandД±rД±lmД±Еџ olabilir.”
“Bu çeviri; ne sistematiği, ne örnekleri ve de ne de dili bakımından, öğrencilerimizin ihtiyaçlarına tam olarak cevap verebilecek nitelikte değildir.”
“DileДџimiz, yakД±n bir gelecekte, Г¶rneklerini bu araЕџtД±rmalardan seГ§en ve kendi yР“Сksek Г¶Дџrenim kurumlarД±mД±zdaki Г¶Дџrencilerin ihtiyaГ§larД± dР“СЕџГСnР“Сlerek yazД±lacak kitaplarД±n, bu ve benzeri Г§evirilerin yerini almasД±dД±r. ” Diyerek, hocamД±z Р“Сlkemizde “Sosyal Bilimler” de araЕџtД±rmalarД±n bilimsel ve Р“Сlke gerГ§eklerine uygun metodlarla yapД±lmasД± dР“СЕџГСncesini vurgulamД±ЕџtД±r. 478 sayfalД±k bu yapД±t aradan 30 yД±lД± aЕџkД±n bir sР“Сre geГ§miЕџ olmasД±na raДџmen hala sosyal bilimlerde yГ¶ntem konusunda baЕџvuru kitaplarД±ndan en Г¶nemlilerinden biri olmaya devam etmektedir.

V. KENT VE SД°YASAL ЕћД°DDET KД°TABI (1982)
RuЕџen KeleЕџ hocamД±zД±n gР“Сncel toplumsal olgulara ne kadar duyarlД± bir bilim insanД± olduДџu, 1970РІР‚в„ўli yД±llarД±n sonlarД±nda ve 1980РІР‚в„ўlerin karД±ЕџД±k, olaylД± gР“Сnlerinde gerГ§ekleЕџtirdiДџi ve yayД±nlanan “Kent ve Siyasal Ећiddet” kitabД±nda da gГ¶zlenmektedir.
“TР“СrkiyeРІР‚в„ўde gГ¶zlenen Г§arpД±k ve saДџlД±ksД±z kentleЕџme olgusunun, siyasal Еџiddet eylemlerinin filizlenme, gР“СГ§lenme ve yayД±lmasД± Р“Сzerinde rol oynayan, tek deДџil ancak Г¶nemli bir etken olduДџu varsayД±mД±na dayalД± bu incelememize1979 sonbaharД±nda baЕџladД±k. Гњlkemizde, alД±ЕџД±lagelmiЕџ deyimiyle “anarЕџik olaylar” olarak tanД±mlanan, ama aslД±nda devlet otoritesinin sarsД±lmasД±nД±, yГ¶netilenler ile yГ¶netenler arasД±ndaki iletiЕџim baДџД±nД±n giderek kopmasД±nД± ve bunun sonucu daha da artan bir sosyo-ekonomik ve siyasal gerilimi yansД±tan Еџiddet eylemlerinin Г¶zellikle 12 eylР“Сl 1980РІР‚в„ўden baЕџlayarak, bР“СyР“Сk bir azalma gГ¶sterdiДџi ortadadД±r.
Devletin yeniden gР“СГ§lendirilmesini, gР“Сvenlik gР“СГ§lerinin giderek etkinleЕџen Г§abalarД±nД±n ve halkД±n Еџiddet eylemcilerinin yakalanmalarД± konusunda resmi makamlarla daha yakД±n bir iЕџbirliДџi iГ§ine girmesinin, bu kД±sa dГ¶nemde terГ¶re karЕџД± savaЕџД±mda saДџlanan ilerlemedeki Г¶nemli payД± konusunda herkes gГ¶rР“СЕџ birliДџi iГ§indedir.
…12 EylР“Сl Г¶ncesinin karД±ЕџД±k ortamД±nda baЕџladД±ДџД±mД±z bu kР“СГ§ГСk Г§aptaki Г§alД±ЕџmanД±n tek amacД± siyasal Еџiddet olgusu Р“Сzerinde saДџlД±ksД±z kentleЕџmenin, (bir kent bilimci ve bir siyasal bilimci tarafД±ndan) olumsuz etkilerine dikkati Г§ekmektir. AynД± inancД± bu gР“Сnde koruyarak, araЕџtД±rma bulgularД±nД± ve kiЕџisel deДџerlendirmelerimizi, bu kez daha geniЕџ bir okuyucu kitlesine, sunmakta yarar gГ¶rdР“Сk. TerГ¶r olgusunun aydД±nlatД±lmasД± konusunda Р“Сlkemizde baЕџlatД±lan Г§abalara bizim de kР“СГ§ГСk bir katkД±mД±z olursa, kendimizi mutlu sayacaДџД±z…”
Bu Г§alД±Еџmada siyasal Еџiddetin Г§arpД±k kentleЕџmenin etkisiyle yaygД±nlД±k kazanmakta olduДџu varsayД±larak bu varsayД±mД±n doДџruluДџu test edilmiЕџtir. TР“СrkiyeРІР‚в„ўde siyasal Еџiddet olaylarД±nД±n gerisinde birden fazla etkenin yer aldД±ДџД±; bunlar arasД±nda Г¶zellikle geГ§miЕџ yД±llardaki siyasal istikrarsД±zД±lД±k ve partizanlД±ktan Devlet otoritesinin geniЕџ Г¶lГ§ГСde zarar gГ¶rmesinin payД± vurgulanmД±ЕџtД±r. “Yurdumuzdaki nР“Сfus patlamasД±nД±n, artan iЕџsiz sayД±sД±nД±n, gecekondulaЕџmanД±n, giderek aДџД±rlaЕџan geГ§im koЕџullarД±nД±n, yР“Сksek eДџitim kurumlarД±na giremeyen kitlelerin bР“СyР“Сk Г¶lГ§ГСde siyasal Еџiddeti kГ¶rР“СklediДџi sГ¶ylenebilir.” Bu Г¶nemli Г§alД±ЕџmanД±n sonuГ§larД± arasД±nda;
• devletin gР“СГ§lendirilmesi,
• gР“Сvenlik gР“СГ§lerinin sayД±, araГ§, gereГ§ ve nitelik yГ¶nР“Сnden daha yeterli dР“Сzeye Г§Д±karД±lmasД±,
• kentleЕџmenin doДџurduДџu darboДџazlarД±n giderilerek, kente göçen yД±ДџД±nlarД±n konut, iЕџ, okul, hastahane, yol, ulaЕџД±m gibi gereksinimlerinin insanca bir dР“Сzeyde karЕџД±lanmasД±,
• toplumsal yapД±da Г§aДџdaЕџ dГ¶nР“СЕџГСmleri karЕџД±layacak yapД±sal reformlarД±n gerГ§ekleЕџtirilmesi,
• Р“Сlkede siyasal istikrarД± yeniden kuracak kurumsal ve dР“СЕџГСnsel ortamД±n yaratД±lmasД±..

VI. TÜRKİYE’DE KENT YÖNETİMİ KİTABI (1988)
“TР“СrkiyeРІР‚в„ўde Kent YГ¶netimi” adД±nД± taЕџД±yan bu yapД±t, 1986-1987 akademik yД±lД± iГ§inde yapД±lmД±Еџ kР“СГ§ГСk Г§apta bir araЕџtД±rmanД±n Р“СrР“СnР“СdР“Сr.
“Projenin amacД±, Р“СГ§ yД±ldan beri yР“СrР“СrlР“Сkte bulunan anakent yГ¶netimi sisteminin ne Г¶lГ§ГСde yeterli olduДџunu deДџerlendirmeye Г§alД±Еџmak ve bundan bir adД±m daha Г¶teye giderek, TР“СrkiyeРІР‚в„ўde genel olarak yerel yГ¶netimlerin yeniden dР“Сzenlenmesinde dikkate alД±nmasД± gereken birtakД±m Г¶nerilerde bulunmaktД±r ”.
“YГ¶netimde reform projeleri Р“Сzerinde Г§alД±Еџmakta olan yetkililerin, bu araЕџtД±rmanД±n bulgularД±ndan da yararlanmak isteyeceklerini Р“Сmid etmekteyiz”.
Bu cР“Сmle de aГ§Д±kГ§a gГ¶rР“СlebileceДџi gibi; yapД±lan Г§alД±Еџmalarda hep kamu yГ¶netimine yardД±mcД± olmak, yol gГ¶sterici Г§alД±Еџmalarda bulunmak ereДџinin bulunduДџu gГ¶zlenmektedir.
“BaЕџta Д°Г§iЕџleri BakanlД±ДџД± olmak Р“Сzere, belediye baЕџkanlarД±mД±z, belediye meclisi Р“Сyeleri, Ankara, Д°stanbul, BoДџaziГ§i, Ege ve OrtadoДџu Teknik Гњniversitelerindeki meslektaЕџlarД±mД±z, bu araЕџtД±rma projesinin her aЕџamasД±nda bize yakД±n iЕџbirliДџi saДџlamД±Еџ ve yardД±mlarД±nД± esirgememiЕџlerdir.”
RuЕџen HocamД±z, genellikle kamu yГ¶netiminin en Р“Сst dР“Сzeyindeki yetkililer ile (Bakanlar, valiler, kaymakamlar, belediye baЕџkanlarД± vd) hem Г¶Дџrenci – hoca iliЕџkisi hem de onlara Г¶nderlik eden bilim insanД± vasfД± ile bir Г¶nemli bir misyonu yerine getirmiЕџtir.
Bu Г§alД±Еџmada;
• Anakentlerde yeniden dР“Сzenleme gereksinmesi,
• Anakent yönetim modelleri, tarihsel gelişimi,
• Bu gР“СnkР“С Anakent YГ¶netim Sistemi,
• AraЕџtД±rma bulgularД±; Bir Г¶rnek sistemin yeterliliДџi, yeni anakent modelinin yararlarД±, dР“Сzensiz kentleЕџme ve anakent yГ¶netimi, sorunlarД±n baЕџlД±ca kaynaДџД±, anakentlerde yГ¶netsel vesayet, anakent belediyesinin ilГ§e belediyesine Р“СstР“СnlР“СДџГС, sistemin farklД± siyasal ortamlarda geГ§erliliДџi, kamu yararД±, yerel hizmet ve yerel Г¶zerklik konularД±, belediye hizmetlerinde etkinlik, mali konular, imar hizmetlerinde merkeziyetГ§ilik ve yerinden yГ¶netim,
KonularД± irdelenmiЕџ ve 1980 sonrasД±nda yapД±lmД±Еџ bulunan yerel yГ¶netim reformunu (3194, 3030 SayД±lД± Yasalar ile) deДџerlendirmeye ve geliЕџtirmeye yГ¶nelik Г¶nemli bazД± sonuГ§lar ortaya konmuЕџ olduДџu gГ¶rР“Сlmektedir.
Bunlardan bir kaçı;
“BugР“Сn merkezi yГ¶netimin Р“СstlenmiЕџ olduДџu kimi gГ¶revlerin, bazД± bР“СyР“СkГ§e belediyelere devri bile dР“СЕџГСnР“Сlebilmelidir.”
“karЕџД±laЕџД±lan gР“СГ§lР“Сklerden bir bГ¶lР“СmР“С ise, TР“Сrk kamu yГ¶netiminin bazД± genel Г¶zelliklerinden kaynaklanmaktadД±r. Bunlar, yГ¶netimde eЕџgР“СdР“Сm yetersizliДџi, parasal kaynak eksikliДџi, personel yetersizliДџi, yГ¶netim yГ¶ntemlerinin eskimiЕџ olmasД±, etР“Сd ve araЕџtД±rma geleneДџinin zayД±flД±ДџД±, hesap verme ve denetleme yГ¶ntemlerinin etkili olmamasД± gibi temel sorunlardД±r. ……..yeniden merkeziyetГ§iliДџe dГ¶nmek yerine, eksik ve aksak noktalarД±n giderilmesi yollarД±nД± aramak herhalde daha gerГ§ekГ§i olur. Ve Г§aДџД±n gereksinmelerine ve geliЕџmelerine daha uygun dР“СЕџer.”
GР“СnР“СmР“Сzde Г¶nemi daha Г§ok ortaya Г§Д±kmД±Еџ bulunan “KatД±lД±m” konusunda ;
“Yerel demokrasi, ancak mahalleler Г¶lГ§ГСsР“Сnde halkД±n yerel yГ¶netime katД±lmasД±nД±n olanaklД± kД±lД±ndД±ДџД± yerlerde gР“СГ§lenir. HalkД±n danД±Еџma, halkД±n katkД±sД±nД± ve yardД±mД±nД± saДџlama, yerel demokrasi kavramД±nД±n temelinde vardД±r.”
“Anakentlerdeki katД±lД±m ile Г§ok yakД±ndan ilgili bir sorun, anakentler iГ§indeki ilГ§e belediyelerinin bР“СyР“СklР“Сkleri konusudur. Д°lГ§e belediyeleri iГ§in, hem nР“Сfus, hem de alan olarak, optimal (en uygun) bР“СyР“СklР“Сkler bulunmasД± gerekir. Bu bР“СyР“СklР“Сklerin saptanmasД±nda dikkate alД±nmasД± gerekli etmenlerin baЕџД±nda, hem hizmetin en etkin biГ§imde gГ¶rР“Сlmesi, hem de katД±lД±mД±n en Г§oДџa Г§Д±karД±lmasД± gelir.”
“Ama unutmamak gerekir ki, kamu hizmetleri, kamu tР“Сzel kiЕџileri eliyle, kamu hukuku kurallarД±na baДџlД± olarak ve en Г¶nemlisi, kamu yararД± gГ¶zetilerek yerine getirilmesi gereken hizmetlerdir.
“….bu arada TР“СrkiyeРІР‚в„ўde, belediyelerin, hizmetleri ne bahasД±na olursa olsun Г¶zelleЕџtirmelerinden, kamu yararД±na ters sonuГ§lar doДџabilir.”.
“…yerel yГ¶netimler, bir Р“Сlkenin demokratik geliЕџmesinde son derece Г¶nemli rol oynayan kuruluЕџlardД±r. YapД±lacak yeni dР“Сzenlemelerde, bu noktanД±n gГ¶z Г¶nР“Сnde tutularak katД±lД±m ve eДџitim amaГ§larД±nД±n maksimize edileceДџi mekanizmalar Г¶ngГ¶rР“Сlmelidir.”

VII. KENTLEЕћME POLД°TД°KASI KД°TABI
Bu kitapta, ГњГ§ГСncР“С DР“Сnya Р“Сlkelerinin ve TР“СrkiyeРІР‚в„ўnin karЕџД± karЕџД±ya bulunduДџu kentleЕџme, konut, gecekondu, arsa spekР“Сlasyonu, imar ve Г§evre sorunlarД± nedenleri ve çözР“Сm yollarД±yla birlikte ele alД±nmД±ЕџtД±r. Гњlke ekonomisinin “dР“Сnya sistemine” baДџlД±lД±ДџД±nД±n bir sonucu olarak, kentlerin yapД±sД±nД±n ve kent sorunlarД±nД±n boyutlarД±nД±n belirlenmesinde iГ§ dinamikler kadar dД±Еџ dinamiklerin de payД± olduДџu vurgulanmД±ЕџtД±r.
KentleЕџmeden doДџan darboДџazlarД±n azgeliЕџmiЕџlik sorunu olarak algД±landД±ДџД± bu yapД±tta okuyucuya, yaЕџadД±ДџД± kentsel Г§evreyi ekonomik, toplumsal, siyasal ve kР“СltР“Сrel yapД± Г¶zelliklerinin Д±ЕџД±ДџД± altД±nda nesnel olarak deДџerlendirmenin yГ¶ntemleri gГ¶sterilmeye Г§alД±ЕџД±lmД±ЕџtД±r.

VIII. Г‡EVRE BД°LД°M KД°TABI
Bu yapıt, çevrenin ekonomik, toplumsal, yönetsel ve felsefi yönlerini ayrıntılarıyla ele almaktadır.
“Önce geliЕџme, sonra Г§evre” yaklaЕџД±mД±, zamanla yerini “geliЕџme ve Г§evre arasД±nda denge” dР“СЕџГСncesine bД±raktД±ysa, bunda, konuya sahip Г§Д±kД±lmasД±nД±n Г¶nemi bР“СyР“СktР“Сr. Bu anlayД±Еџ deДџiЕџikliДџine karЕџД±n, zengin Р“Сlkelerle yoksullar arasД±nda bР“СyР“Сk gГ¶rР“СЕџ ayrД±lД±klarД±, derin Г§Д±kar Г§atД±ЕџmalarД± bulunmakta olduДџu bu yapД±tta vurgulanmaktadД±r. 21. YР“СzyД±lД±n eЕџiДџinde, zengin ve sanayileЕџmiЕџ Р“Сlkeler, diДџerlerine karЕџД± etik sorumluluДџunu yerine getirmekten kaГ§Д±nД±rken geliЕџmekte olan Р“Сlkelerin kendi politikalarД±nД± Р“Сretmeleri zorunludur.


IX. Г‡EVRE HUKUKUNA GД°RД°Ећ KД°TABI
Г‡evre bilincinin gГ¶receli olarak yР“Сksek olduДџu Р“Сlkelerde bile, bireylerin bencillikleri Г§evre kaygД±larД±nД±n Г¶nР“Сne geГ§ebiliyor. Bu durumda, Г§evrenin korunmasД± iГ§in gР“Сvence oluЕџturabilecek kurallarД±n konmasД±nda ve kamu gР“СcР“Сne dayanan yaptД±rД±mlarД±n uygulanmasД±na iЕџlerlik kazandД±rД±lmasД± kaГ§Д±nД±lmazdД±r. Bu kitapta, Г‡evre Hukuku adД±yla geliЕџmekte olan bilim dalД±nД±n, ulusal ve uluslar arasД± ilkeleri Г¶zetleniyor ve Г¶nemli yargД± kararlarД±ndan Г¶rnekler veriliyor.

X. Д°MAR HUKUKUNA GД°RД°Ећ KД°TABI (2003)
“KentleЕџme, imar ve planlama sorunlarД±mД±z, 1980 sonrasД±nda da azalmadД± arttД±. BoyutlarД± giderek bР“СyР“СdР“С. Son yirmi yД±l, kentleЕџmede salt niceliksel deДџil, olumsuz niteliksel deДџiЕџikliklere de yol aГ§tД±. Yeni liberal anlayД±ЕџlarД± toplum yaЕџamД±na kararlД±lД±kla egemen kД±lan kР“СreselleЕџmenin bu geliЕџmedeki sorumluluk payД± kР“СГ§ГСmsenemez. Adam SmithРІР‚в„ўin, her Еџeyi oluruna bД±rakan dР“СЕџГСnce biГ§iminin yeniden, ama bu kez daha sistemli olarak insanlД±Дџa dayatД±lmakta olduДџu aГ§Д±kГ§a gГ¶rР“СlР“Сyor. YasamanД±n, yР“СrР“Сtmenin ve yargД±nД±n, imar ve Г§evre konularД±ndaki duyarlД±lД±klarД±, toplumsal gР“СГ§ler dengesine baДџlД± olarak farklД±lД±klar gГ¶steriyor. Bir baЕџka anlatД±mla, son yД±llarda Р“Сlkemizde bireylerin yararД±yla toplumun genel yararД± arasД±nda denge saДџlama gГ¶revinin daha Г§ok yargД± erkine dР“СЕџtР“СДџГСne tanД±k olduk. Yasama ve yР“СrР“Сtme karЕџД±sД±nda yargД±nД±n, kent ve Г§evre alanД±nda hukukun Р“СstР“СnlР“СР”СџР“С ilkesinin gР“Сvencesi durumuna geldiДџini sГ¶ylemek abartma olmayacaktД±r. YurttaЕџlarД±n, sivil toplum Г¶rgР“Сtlerinin, meslek odalarД±nД±n ve benzerlerinin, kent ve Г§evre bilincindeki geliЕџmeye koЕџut olarak yaptД±klarД± katkД±larla, kent ve Г§evre deДџerlerimizi korumak da kolaylaЕџmaktadД±r. Д°mar HukukuРІР‚в„ўna Giriş’te, edilgen deДџil fakat etkin yurttaЕџ olmanД±n yargД± kararlarД±na nasД±l yansД±dД±ДџД±nД±n Г¶rneklerini bulacaksД±nД±z. YargД± erkinin saДџlД±klД± bir kentleЕџmeye katkД±larД±nД± gГ¶receksiniz .

XI. SONUÇ ve ÖNERİLER

Prof. Dr. RuЕџen KELEЕћ, Р“Сlkemizde 50 yД±lД± aЕџkД±n bir sР“Сredir Еџehir ve bГ¶lge planlamasД±, kentleЕџme, kamu yГ¶netimi ve siyaset, Г§evre vb konularda deДџerli Р“СrР“Сnler vermiЕџ bir bilim insanД±dД±r. Bu kД±sa Г§alД±Еџmada sadece bazД± kitaplarД±nД±n konusu ve kД±sa iГ§erikleri Р“Сzerinde durulabilmiЕџtir. HocamД±zД±n yayД±nlarД±nД±n ve disiplinler arasД± Г§alД±ЕџmalarД±nД±n Г§ok daha kapsamlД± Г§alД±Еџmalarla incelenmesi ve deДџerlendirilmesinin gerekli olduДџunu dР“СЕџГСnР“Сyorum.

Kendisine bize gГ¶sterdiДџi Г¶rnek bilim insanД± vasfД± ve etik deДџerler iГ§in ne kadar teЕџekkР“Сr etsek azdД±r.

Sevgi ve saygД±larД±mla..

06 Ocak 2006 ANKARA




EK I.

PROF. DR. RUŞEN Y. KELEŞ’İN BAZI ESERLERİ

1957
• “Bina YapД±mД±nД± TeЕџvik Eden Kanunlar ve Ankara Belediyesi”, Д°ller ve Belediyeler Dergisi, EylР“Сl, 1957. S.143.
1958
• “Gecekondu Meselesi”, İller ve Belediyeler Dergisi, Mart, 1958, S.148.
1961
• “Şehir ve BГ¶lge PlanlamasД± BakД±mД±ndan ЕћehirleЕџme Hareketleri”, A.Гњ., S.B.F. YayД±nlarД± No:122-104, Ећehircilik EnstitР“СsР“С YayД±nlarД± No:8. 1961. (KД°TAP)
1962
• ”Şehir Planlaması ve Sanayi”, S.B.F. Dergisi, C.17, s.1, s.289-317
• “Şehirlere Akın ve Planlama Üzerine Etkisi”, Planlama II, Kış 1962.
• “TР“Сrk KГ¶ylerinde Д°ktisadi GeliЕџme”, O.TГњRKAY ile, A.Гњ., S.B.F. 1962. (KД°TAP)
1963
• “KalkД±nma PlanД± ve Konut SektГ¶rГє, S.B.F. Maliye EnstitР“СsР“С KonferanslarД±, KalkД±nma PlanД±, Ankara, s.151-171.
• “Hamur Kuralı ve Anayasa Mahkemesi”, İller ve Belediyeler dergisi, Yıl 20, S.220.
• “TР“СrkiyeРІР‚в„ўde BГ¶lgelerarasД± Dengesizlikler”, VII. Д°skan ve Ећehircilik HaftasД± KonferanslarД±, Ankara, s.1-40.
• “Sosyal Konut PolitikasД± KavramД± Гњzerinde Bir Deneme ve TР“СrkiyeРІР‚в„ўde Sosyal Konut Politikası”, S.B.F. Dergisi, C.21, No:2.
1964
• “TР“Сrk Belediye BaЕџkanları”, Cevat GERAY ile, TР“Сrk Belediyeciler DerneДџi, 1964. (KД°TAP)
• “ŞehirleЕџme Hareketlerinin Maliyetine Dair”, BР“СyР“Сk Belediyelerde ЕћehirleЕџme SorunlarД±, TР“Сrk Belediyecilik DerneДџi YayД±nД±, Ankara, 1964, S.42-51.
1965
• “BГ¶lge PlanlamasД±nda Г–rgР“СtleЕџme Sorunları”, IX. Д°skan ve Ећehircilik HaftasД± KonferanslarД±, Ankara, 1965, S.153-177.
1966
• “Şehirleşme Politikamız ve Doğu Anadolu Bölgesi”, S.B.F. Dergisi, C.21, S.4., 1966, S.17-43.
• “TР“СrkiyeРІР‚в„ўde Д°ЕџГ§i KonutlarД± Sorunu”, Sosyal Siyaset KonferanslarД±, Kitap, 1963, 19, S.17-39.
1967
• “Sosyal Konut PolitikasД± ve KooperatifГ§ilik Д°lkeleri AГ§Д±sД±ndan TР“СrkiyeРІР‚в„ўde Konut Kooperatifleri”, Д°mar Д°skan BakanlД±ДџД±, Mesken Genel MР“СdР“СrlР“СР”СџР“С YayД±nД±, 1967. (KД°TAP)
1969
• “KР“СГ§ГСk Belediyelerin Sorunları”, Cevat GERAY ile, TODAД°E, 1969. (KД°TAP)
1970
• “TР“СrkiyeРІР‚в„ўde ЕћehirleЕџme EДџilimleri”, SBF Dergisi, C.25, No:4, AralД±k 1970, S.41-83.
1971
• “BР“СyР“Сkkent DД±ЕџД± Гњniversiteler”, Amme Д°daresi Dergisi, C.4, S.1., Mart 1971, S.3-30.,
• “TР“Сrk Mahalli Д°dare Sistemi ve GeliЕџme EДџilimleri”, Mahalli Д°dareler ve Ulusal KalkД±nma, Ankara, 1971.
• “Eski AnkaraРІР‚в„ўda Bir Ећehir Tipolojisi”, A.Гњ. Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi YayД±nlarД±, No:314, 1971 (KД°TAP).

1972
• “ŞehirciliДџin Kuramsal Temelleri”, Ankara, A.Гњ. Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi YayД±nlarД±, No:332, 1972. (KД°TAP)
• “100 Soruda TР“СrkiyeРІР‚в„ўde ЕћehirleЕџme, Konut ve Gecekondu”, GerГ§ek YayД±nevi, 1972, 1978, 1983 (KД°TAP)
1973
• “İzmirРІР‚в„ўin Mahalleleri”, TР“Сrk Sosyal Bilimler DerneДџi, 1973. (KД°TAP)
• “Şehircilik: Sorunlar, Uygulama ve Politika”, Fehmi YAVUZ ve Cevat GERAY ile, A.Ü., S.B.F. Yayını, 1973, 1978. (KİTAP)
• “Urbanisation In Turkey”, Ford Vakfı, 1973. (KİTAP)
1974
• “KentleЕџme ve Arazi Kullanma Politikası”, Д°. Д°. BakanlД±ДџД±, BР“СyР“Сk Д°stanbul BГ¶lgesi Kent Д°Еџletmesi SorunlarД± Uluslar arasД± Semineri, 1974.
• “Kentleşme ve Arazi Kullanım Politikası”, Yapı, S.9 (Kasım-Aralık 1974), S.46-48.
1975
• “KentleЕџme ve Kamu Yararı”, Ekonomi-Hukuk Kongresi, TР“Сrkiye Barolar BirliДџi, Ankara, 1975.
• “KentleЕџme ve Kamu Yararı”, Ekonomi- Hukuk Kongresi, TР“Сrkiye Barolar BirliДџi, Ankara, 1975.
1976
• “Kentbilim Д°lkeleri”, TР“Сrk Sosyal Bilimler DerneДџi, 1976 (KД°TAP)
• “Göç ve GeliЕџme”, Nermin Abadan UNAT ve diДџerleri ile, Ajans TР“Сrk BasД±mevi, 1976 (KД°TAP)
• “Toplum Bilimlerinde Araştırma ve Yöntem”, (Derleyen), TODAİE, 1976. (KİTAP)
1978
• “Şehircilik : Sorunlar-Uygulama ve Politika”, YAVUZ, F., GERAY, C. Д°le birlikte, A.Гњ., Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi YayД±nlarД±, No:412.1978, (KД°TAP)
1980
• “Kentbilim Terimleri SГ¶zlР“СДџГС”, TР“Сrk Dil Kurumu YayД±nД±, Д°mge Kitapevi, 1980, 1998. (KД°TAP)
1982
• “Yerel Г–zerklik ve Kent Planlaması”, TР“Сrkiye Birinci Ећehircilik Kongresi (6-7-8 KasД±m 1981), 2. Kitap, ODTГњ Ећehir ve BГ¶lge Planlama BГ¶lР“СmР“С, 1982.
• “Kent ve Siyasal Ећiddet”, Artun ГњNSAL ile, A.Гњ., Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi YayД±nД±, No:507, 1982. (KД°TAP)
1983
• “İmar PlanlamasД±nda MerkeziyetГ§ilik ve Yerellik”, A.Гњ., Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi Dergisi, C. XXXVIII, S.1-4 (Ocak-AralД±k 1983), S.139-149.
• “100 Soruda TР“СrkiyeРІР‚в„ўde ЕћehirleЕџme, Konut ve Gecekondu”, 3. BaskД±, Д°stanbul, GerГ§ek YayД±nevi, 1983. (KД°TAP)
• “Yerel Yönetimler”, Fehmi Yavuz ile, 1983, 1989. (KİTAP)
• “Çevre Sorunları”, Fehmi Yavuz ile, 1983, A.Гњ., Siyasal Bilgiler FakР“Сltesi YayД±nД± (KД°TAP)
• “Çevre SorunlarД±nД±n ÇözР“Сmlenmesinde Ekonomik YaklaЕџД±mlar”, (Derleyen), TР“Сrkiye Г‡evre Korunma ve YeЕџillendirme DerneДџi, 1983. (KД°TAP)
1984
• “YerleЕџim ve Г‡evrebilim Sorunları” (Derleyen), TР“Сrk Sosyal Bilimler DerneДџi, 1984. (KД°TAP)
1985
• Politics of Rapid Urbanisation in Turkey”, Holmes and Meier (Michael N. Danielson ile, New York, 1985. (KİTAP)
1986
• “Kentleşme ve Kamu Yönetimi Sorunları”, Hızlı Kentleşmenin Yarattığı Ekonomik ve Sosyal Sorunlar, İstanbul, Siyasi ve Sosyal Araştırmalar Vakfı, 1986.
• “Ernst ReuterРІР‚в„ўin AnД±sД±na”, (Derleyen), Alman KР“СltР“Сr Merkezi ve SBF Ernst Reuter Д°skan ve Ећehircilik AraЕџtД±rma ve Uygulama Merkezi, 1986. (KД°TAP)
• “Economic Development and Social Consciousness: Turkey under New Developmentalism Economies”, Hiromasa Kano ile, IDE, 1986.
1987
• “KentleЕџme ve YerleЕџme, Anayasa Mahkemesinin Arsa DР“Сzenlemesine BakД±Еџ AГ§Д±sı”, TР“Сrkiye I. Harita Bilimsel ve Teknik KurultayД±, Ankara, TMMOB Harita ve Kadastro MР“Сhendisleri OdasД±, 1987, S.257-261.
1988
• “TР“СrkiyeРІР‚в„ўde Kent YГ¶netimi”, Ankara, TР“Сrk Sosyal Bilimler DerneДџi yayД±nД±, 1988. (KД°TAP)
• First International Conference on BIOPOLITICS, “The Bio-Environment”, “URBAN PLANNING AND BIO-ENVIRONMENTAL POLICY”, Athens, Greece, May 6-10-1987. Ed. by Arvanitis, A.V., Pub. By Biopolitics International Organisation (B.I.O)1988, S. 172-180.
1993
• “Kent ve Siyaset Üzerine Yazılar (1975-1992), IULA EMME, İstanbul, 1993. (KİTAP)
• “Kentbilim İlkeleri”, Ankara, Sosyal Bilimler Derneği, 1976. (KİTAP)
1998
• “Kentbilim Terimleri SГ¶zlР“СДџГС”, 2. BaskД±, Ankara, Д°mge Kitapevi, 1998 (KД°TAP)
1999
• Cevat GERAY, Cahit EMRE ve AyЕџegР“Сl MENGД° ile birlikte, “Kentsel Toprak RantД±nД±n Kamuya KazandД±rД±lması”, Ankara, TГњRKKENT, 1999.
2000
• “Kamu YararД± Гњzerine”, Bedia Akarsu ArmaДџanД±, Der. BetР“Сl Г‡otukseven ve Г–zlem DoДџan, Д°stanbul, Д°nkД±lap YayД±nevi, 2000. (KД°TAP)
• “Kent ve Çevre Değerleri Bağlamında Kamu Yararı Kavramı”, Melih Ersoy, H. Çağatay Keskinok (Der.), Ankara, Yargı Yayınları, 2000. (KİTAP)
• “TР“СrkiyeРІР‚в„ўnin Д°mar ve Planlama DР“Сzeni”, MimarlД±k, No:296 (AralД±k 2000), S. 43-46.
• “Yerinden Yönetim ve Siyaset”, Genişletilmiş 4. Basım, İstanbul, Cem Yayınevi, 2000. (KİTAP)
2001
• “Kent, Kentleşme ve Planlama”, Mimarlık, Sayı:3 (Yaz 2001), S.79-81.
• “Planlamada Bölgesel Ölçek, Avrupa Birliği ve Çevre”, Avrupa Birliği’nde Mekan Planlama Stratejileri-Ekonomik ve Ekolojik Perspektifler, Uluslar arası Sempozyum, 10-11 Aralık 2001, S. 74-75.
2002
• “TР“СrkiyeРІР‚в„ўnin Д°mar ve Planlama DР“Сzeni”, Д°mar Hukukunda Toplum ve MimarlД±k, TMMOB Mimarlar OdasД± Genel Merkezi, TMMOB Mimarlar OdasД± Д°stanbul BР“СyР“Сkkent Ећubesi, YMMOB Mimarlar OdasД± Bursa Ећubesi, Д°stanbul, Г–zdil BasД±mevi, 2002.
• Birol ERTAN ile Birlikte, “Çevre Hukukuna Giriş”, Ankara, İmge Kitabevi, 2002. (KİTAP)
• “Kentleşme Politikası”, 7. Baskı, Ankara, İmge Kitapevi, 2002 (KİTAP)
2003
• “Konut Hakkı Bir İnsan Hakkı mı?”, Mimar, İstanbul, 2003.